Geachte informateur, beste mevrouw Letschert,
Met veel belangstelling hebben wij kennisgenomen van het eindrapport van uw voorganger, de ‘Inhoudelijke en ambitieuze agenda’ van D66 en CDA, en uw aanstelling als informateur. Na een productief gesprek tijdens de afgelopen informatieronde, heeft de Jonge Klimaatbeweging zich beraad op de vraag hoe jongeren het beste bij kunnen dragen in de volgende fase.
Afgelopen vrijdag 12 december kwamen we bij de Sociaal Economische Raad bijeen voor een Jongerentop. Ruim tachtig jongeren uit verschillende organisaties spraken over een aantal brede maatschappelijke thema’s die sterk verweven zijn met klimaat en de keuzes waar Nederland nu voor staat: van wonen en veiligheid tot economie, gezondheid en
onze internationale positie. Juist omdat deze onderwerpen zo in elkaar grijpen, zochten we samen naar oplossingen die meerdere vraagstukken tegelijk vooruithelpen. Samen met de Jonge Democraten (JD), Christen Democratisch Jongeren Appèl (CDJA) en de Jongerenorganisatie Vrijheid en Democratie (JOVD) brengen wij in deze brief graag de prioriteiten van jongeren onder de aandacht ten behoeve van deze formatie.
De ‘Inhoudelijke en ambitieuze agenda’ van D66 en CDA bevat belangrijke
aanknopingspunten voor wat Nederland nodig heeft om vooruit te komen en jonge generaties perspectief te bieden. Wij moedigen dan ook aan om vast te houden aan deze agenda, onder meer door te blijven investeren in innovatie, ondernemerschap, talent en kennis die bijdragen aan de noodzakelijke transities in onze economie. Desalniettemin willen wij enkele punten onder uw aandacht brengen die volgens jongeren extra aandacht verdienen in de uiteindelijke agenda van het aankomend kabinet. Uit onze gesprekken kwamen vijf duidelijke boodschappen naar voren, die wij met u willen delen:
- Maak duurzaamheid voor jongeren toegankelijk;
- Europees waar mogelijk, versnellen waar nodig;
- Lokale weerbaarheid via gemeenschappen;
- Sterke instituties voor duurzaam langetermijnbeleid;
- Neem verantwoordelijkheid met kennisdeling en internationale samenwerking.
Hieronder lichten wij die graag toe:
Maak duurzaamheid voor jongeren toegankelijk. Duurzaam leven en duurzame keuzes moeten voor jongeren haalbaar, betaalbaar en begrijpelijk zijn, omdat de kosten van de transitie vaak op jonge generaties terechtkomen. Dit kan via steun voor woningisolatie en duurzame huisvesting, stimulering van openbaar vervoer en energiezuinige apparaten, en actieve betrokkenheid bij beleid en subsidies voor startende ondernemingen. Jonge ondernemers en jonge boeren moeten duidelijk perspectief krijgen op de toekomst van hun onderneming, ondersteund door gerichte begeleiding bij bedrijfsovername of bedrijfsstart.
Europees waar mogelijk, versnellen waar nodig. Klimaatverandering stopt niet bij grenzen. Effectief beleid vraagt samenwerking op Europees niveau, met nationale actie waar nodig. Dit vraagt om een Europese strategie die de transitie naar een duurzame industrie versnelt en stimulans geeft aan investeringen in een groene economie. Dit kan door Europese systemen zoals ETS maximaal te benutten om innovatie en verduurzaming te stimuleren, nationale versnelling door te voeren bij vertragingen zoals netcongestie, woningisolatie en natuurherstel, en actief bij te dragen aan toekomstbestendig klimaatbeleid in Europa om jongeren en kwetsbare groepen te beschermen. Eveneens moeten een toegankelijke Europese kapitaalmarkt en een sterk groen investeringsklimaat ondernemers de ruimte geven om te innoveren en hun activiteiten op te schalen.
Lokale weerbaarheid via gemeenschappen. De klimaattransitie kan alleen slagen wanneer zij lokaal voelbaar en breed gedragen is, waarbij sociale cohesie essentieel is om gemeenschappen te beschermen tegen extreme weersomstandigheden, rampen en overstromingen. Jongeren willen bijdragen, maar hebben ruimte, verbinding en vertrouwen nodig. Dit kan door lokale (energie)coöperaties te versterken, met speciale aandacht voor jongereninitiatieven, door wijkgerichte klimaatadaptatie samen met bewoners vorm te geven, door buurtcrisisteams op te bouwen en te ondersteunen, door jongeren en studentenhuizen te begeleiden bij het aanschaffen van noodpakketten, door ruimte te bieden aan experimentele projecten waarin jongeren duurzame oplossingen testen, en door lokale ondernemers te ondersteunen die jongeren verbinden aan klimaat-, natuur- en zorgprojecten in de regio.
Sterke instituties voor duurzaam langetermijnbeleid. Jongeren hebben behoefte aan voorspelbaar beleid dat verder kijkt dan één kabinetsperiode. Klimaatbeleid vraagt om stabiliteit, betrouwbaarheid en een sterke uitvoeringskracht. Dit kan door langetermijndoelen wettelijk te verankeren met bestaande tussendoelen en transparante monitoring, onafhankelijke kennis en advies te borgen via planbureaus en wetenschappelijke instituten, een generatietoets toe te passen om de impact op toekomstige generaties inzichtelijk te maken, en jongeren structureel te betrekken bij evaluatie en bijsturing van beleid.
Neem verantwoordelijkheid met kennisdeling en internationale samenwerking. Dit betekent actieve internationale samenwerking op het gebied van klimaat en energie, met focus op kennisdeling, innovatie en opschaling. Daarnaast kunnen Nederlandse kennisinstellingen en bedrijven worden ingezet bij internationale afspraken over mitigatie en adaptatie, en is het belangrijk om samen te werken met kwetsbare landen in klimaatadaptatie en energietransitie. Ook moet beleid consistent zijn, zodat binnenlandse ambities en internationale inzet elkaar versterken, met specifieke aandacht voor Caribisch Nederland, zodat duurzame projecten en kansen daar ook toegankelijk zijn voor jongeren.
Dit breed gedragen, toekomstgerichte perspectief is een handreiking om te komen tot een coalitieakkoord dat steun kan vinden bij de volgende generatie. Wij gaan dan ook graag met u in gesprek over hoe het jongeren perspectief concreet kan worden ingebracht in het vervolg van het formatieproces.
Voorzitter Jonge Klimaatbeweging Daan Zieren
Bestuurslid Politiek & Overheid