Geachte informateur, beste mevrouw Letschert,
De formatie van een nieuw kabinet is een belangrijk moment om keuzes te maken die Nederland niet alleen op korte termijn, maar juist ook op de lange termijn richting geven. De positie van jongeren is daarbij cruciaal. Zij ondervinden dagelijks de gevolgen van beleid op belangrijke onderwerpen zoals wonen, klimaat, onderwijs, economie en arbeidsmarkt. Met het oog op hun toekomst leggen wij, als politieke jongerenorganisaties van de onderhandelende partijen, u graag een aantal aandachtspunten voor die bijdragen aan een duurzaam en toekomstbestendig Nederland. Daarbij doen we de oproep om jongerenorganisaties uit te nodigen aan de formatietafel, zoals tijdens de formatie in 2021.
Wonen
Voor veel jongeren is het vinden van passende en betaalbare woonruimte een van de grootste obstakels bij het opbouwen van een zelfstandig bestaan. Wonen bepaalt niet alleen waar jongeren studeren of werken, maar ook hoe zij zich sociaal en maatschappelijk ontwikkelen. Zet daarom in op de volgende punten:
– Versoepel regels, zodat jonge starters zonder extra vergunningen of financiële nadelen samen een woning kunnen huren, zodat samenwonen niet afhankelijk is van familie- of partnerrelaties.
– Zorg voor een gelijk speelveld in studentenhuisvesting: Stel fiscale en financiële prikkels voor zelfstandige studio’s en gemeenschappelijke studentenwoningen gelijk, zodat investeerders, onderwijsinstellingen en woningcorporaties niet worden gestuurd richting één woonvorm en jongeren kunnen kiezen voor huisvesting die past bij hun behoeften, sociale ontwikkeling en studietijd.
– Laat de studieschuld niet meewegen bij de aanvraag van een hypotheek, zodat jongeren toegang krijgen tot de woningmarkt.
Klimaat Wij pleiten voor ambitieus en realistisch klimaatbeleid dat toekomstgericht is, uitvoerbaar blijft en perspectief biedt aan zowel huidige als toekomstige generaties. Vooral voor jongeren is klimaatbeleid van essentieel belang, aangezien zij te maken krijgen met de gevolgen van de keuzes die vandaag worden gemaakt. Tegelijkertijd biedt een succesvolle klimaattransitie hen kansen op nieuwe banen, innovatie en een gezonde leefomgeving. Op basis hiervan achten wij de volgende uitgangspunten van belang:
– Zorg dat de klimaatdoelen worden gehaald en zet in op een duurzame toekomst voor toekomstige generaties met een focus op de lange termijn.
– Stel een generatietoets in bij klimaatwet- en regelgeving, zodat de effecten van beleid op toekomstige generaties structureel worden meegewogen. – Bied duidelijkheid en langjarig perspectief aan jonge ondernemers en jonge boeren door klimaat- en natuurbeleid te combineren met economische zekerheid, innovatie en ondersteuning bij de overgang naar een duurzame landbouw. Zet voor jonge ondernemers in op groene groei en voorspelbaar beleid. – Versterk Europese samenwerking om gezamenlijk effectieve en betaalbare klimaatoplossingen te realiseren. Maak regelgeving op Europees niveau als het kan, nationaal als het moet.
Onderwijs
Goed onderwijs legt de basis voor persoonlijke ontwikkeling, maatschappelijke betrokkenheid en een sterke economie.
– Verminder prestatiedruk onder studenten: Het mentale welzijn van veel jongeren en studenten staat onder druk. Bied studenten daarom meer ruimte om hun studie op maat te volgen en zich ook naast hun studie te ontwikkelen, door de financiering van onderwijs niet hoofdzakelijk op de doorlooptijd van de studie te baseren. Zorg daarnaast voor de mogelijkheid van flexstuderen, waarbij studenten betalen per studievak en zo naast hun studie mantelzorg, vrijwilligerswerk of een bestuursjaar kunnen doen. Voer daarnaast geen langstudeerboete of kortstudeerbonus in. Dit verhoogt de prestatiedruk aanzienlijk.
– Investeer in onderwijs: Onderwijs is geen kostenpost, maar een publieke basisvoorziening die bijdraagt aan persoonlijke ontplooiing, sociale cohesie en toekomstperspectief, ook voor onze economie. Structurele investeringen in onderwijs versterken gelijke kansen, innovatie en betrokken burgerschap, terwijl bezuinigingen juist leiden tot kwaliteitsverlies en hogere druk op studenten en docenten.
– Besteed meer aandacht aan burgerschapsonderwijs: Burgerschapsonderwijs helpt jongeren de samenleving te begrijpen en actief vorm te geven. Door aandacht te besteden aan democratische waarden en kritisch denken, leren jongeren over omgang met hun medemens, hoe de samenleving werkt en hoe zij hieraan kunnen bijdragen. Daarnaast is het van grote waarde om in het burgerschapsonderwijs in te zetten op financiële weerbaarheid en technologische ontwikkelingen als AI.
– Maak sport toegankelijk en betaalbaar: Lichamelijke beweging is essentieel voor het mentaal en fysiek welzijn van jongeren. Sporten helpt stress te verminderen, verbetert concentratie en bevordert sociale contacten. Door sportvoorzieningen, verenigingen en aanbod voor studenten betaalbaar en laagdrempelig te houden, zorgen we ervoor dat alle studenten mee kunnen doen.
Economie en arbeidsmarkt
Een toekomstbestendige economie vraagt om ruimte voor ondernemerschap, eerlijke kansen voor jongeren op de arbeidsmarkt. Door gericht te investeren in talent, werkervaring en bestaanszekerheid versterken we zowel economische groei als maatschappelijk vertrouwen:
– Versterk de toegang tot kapitaal voor jonge ondernemers en start-ups: Zorg ervoor dat het nationale investeringsfonds expliciet ruimte biedt aan (jonge) ondernemers en innovatieve start-ups in hun eerste vijf jaar door financieringscriteria en investeringsinstrumenten beter te laten aansluiten op de vroege groeifase. Nauwere samenwerking tussen het investeringsfonds en kennisinstellingen en universiteiten, zoals de TU Delft, kan deze doorstroom van innovatie naar marktgericht ondernemerschap verder versterken.
– Versterk de positie van stagiairs met een wettelijke stagevergoeding: Verbeter de randvoorwaarden voor stages door landelijke minimumstandaarden te ontwikkelen voor stagebegeleiding en vergoedingen, en zet daarbij in op een wettelijke stagevergoeding voor MBO-, HBO- en WO-studenten.
– Bied perspectief voor starters met een studieschuld via fiscale ondersteuning: Introduceer voor werknemers de mogelijkheid om een deel van het brutoloon fiscaal voordelig te besteden aan de aflossing van studieschulden of aanvullende pensioenopbouw, naar het voorbeeld van het Individueel Keuzebudget bij de Rijksoverheid.
Vanuit de drie politieke jongerenorganisaties van de onderhandelende partijen geloven we dat deze aandachtspunten bijdragen aan keuzes die Nederland sterker en toekomstbestendiger maken. Met deze voorstellen benadrukken we als JD, CDJA en JOVD een richting aan beleid dat rekening houdt met de lange termijn en de positie van jongeren daarin, wat we graag nader toelichten.
Met vriendelijke groet,
Rachelle Smook Voorzitter JD
Rune Oomen Bestuurslid Politiek JD
Joanne Sloof Voorzitter CDJA
Max Housen Bestuurslid Politiek CDJA
Friso van Gruijthuijsen Voorzitter JOVD
Bennie Neplenbroek Bestuurslid Politiek JOVD