Tand des tijds – een interview met PG Kroeger

Interview, Recensie

Terwijl Hugo de Jonge zich terugtrok als partijleider en Wopke Hoekstra deze taak op zich nam, lag twintig jaar partijgeschiedenis klaar bij de drukker. In deze politiek-bewogen tijd verscheen Tand des tijds, een boek over het CDA tussen 1998 en 2020. We spraken de auteur,  Pieter Gerrit (PG) Kroeger over dit stukje geschiedenis van binnenuit, geschreven door een insider. Kroeger is soms kritisch, maar er klinkt vooral een christendemocraat met liefde voor zijn partij. Het levert een prachtig, dik boek op waarin te lezen valt over reuzen op wiens schouders nu staan: Wim van de Camp, Marja van Bijsterveldt en Jan Peter Balkenende. Maar ook spreekt Kroeger over politici die nu ook vol in de schijnwerpers staan of dat onlangs hebben gedaan zoals Pieter Omtzigt, Wopke Hoekstra en niet te vergeten Sybrand Buma. We voerden een mooi gesprek over de afgelopen jaren, het punt waar we nu staan én over de toekomst.    

Wat was de aanleiding van dit mooie boek? Dat zijn volgens PG twee dingen: ten eerste was er behoefte aan een vervolg op zijn eerdere boek, ‘De rogge staat er dun bij’ Dat komt doordat dit uniek is: duiding van de geschiedenis van een partij van binnenuit, geschreven vanuit sympathie. Er is behoefte aan een totaalbeeld van het CDA van de afgelopen twee decennia. Daarnaast is er ook behoefte aan duiding van het ‘wat is hier aan de hand?’ na Paars, evenals dat geldt voor de tijd van Balkenende. Zoals PG het zegt: ‘het duiden van hoe het altijd anders gaat dan iedereen denkt’. Dat heeft ons iets te zeggen over de situatie waarin het CDA nu staat. Op het eerste gezicht is het niet ideaal dat er een lijsttrekkerswissel is, enkele maanden voor de verkiezingen. Maar ook dat biedt kansen vertelt onze geschiedenis ons: tegenslag kan vooruitgang betekenen.

Pieter Gerrit Kroeger is auteur van ‘Tand des tijds’ (2020). Eerder schreef hij  ‘De rogge staat er dun bij’(1998). Samen met Jaap Jansen maakt hij de podcast ‘Betrouwbare Bronnen’.  

PG was in de jaren ‘70 medewerker bij de Tweede Kamerfractie van het CDA. Later werd hij persoonlijk assistent van ministers en werkte hij voor de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Delors. 
 
Hij schreef mee aan verschillende rapporten en regeerakkoorden en kent de politieke arena van binnenuit, maar wel op de achtergrond.

Dat heeft ons iets te zeggen over de situatie waarin het CDA nu staat. Op het eerste gezicht is het niet ideaal dat er een lijsttrekkerswissel is, enkele maanden voor de verkiezingen. Maar ook dat biedt kansen vertelt onze geschiedenis ons: tegenslag kan vooruitgang betekenen. 

Kroeger waakte ervoor dat zijn boek geen opstapeling werd van ‘en toen… en toen…’. Hij ziet dat er steeds punten zijn waarop ingezien wordt dat het een sleutelmoment betreft. Een voorbeeld daarvan is de keuze van Balkenende om niet naar Brussel te gaan. Een aantal personen hebben een prominente rol in het boek, en ook in het CDA. Kroeger noemt namen zoals Pieter Omtzigt en Camiel Eurlings. Het zijn toevalligheden die het verhaal scheppen.

Over het proces van het schrijven van ‘Tand des tijds’ zegt Kroeger: “Het is een kwestie van perioden afbakenen en personen volgen.” Zo zijn er vele personen die van grote betekenis zijn en een stempel drukken op de partij. “Pieter Omtzigt is dat altijd op de inhoud.”

Alleen met fatsoenlijke politiek kunnen we kiezers winnen.

PG is stellig op de koers van het CDA. Hij maakt in ‘Tand des tijds’ korte metten met de ‘Donner-doctrine’, die inhoudt dat het CDA kiezers verliest aan extreem-rechtse partijen en ze daar ook weer vandaan te halen heeft. Kroeger ziet alle uitwassen van extreem-rechts als bij voorbaat kansloze probeersels: “LPF had, terugkijkend, geen potentie. Hero Brinkman, Rita Verdonk, Jan Roos… en nu ook Thierry Baudet en Joost Eerdmans. Het stort steeds in, dat zegt iets over zichzelf.” Over de keuzes van het CDA is hij dan ook duidelijk: “We halen geen kiezers bij de puinhopen van Baudet.”Alleen met fatsoenlijke politiek kunnen we kiezers winnen.”

Er zijn altijd lessen te trekken uit de geschiedenis. Daarom is ‘Tand des tijds’ ook ontzettend relevant voor (jonge) CDA’ers en CDJA’ers. In de afgelopen tijd zijn er vele momenten geweest die lessen vormen voor nu. Daarnaast waren de jongeren van nu destijds niet bewust van de zaken die in de afgelopen decennia van belang waren.

Wees niet te beroerd om als jong iemand je vinger op te steken, ook als je een keer mis zit is dat niet zo erg.

Camiel Eurlings, Maxime Verhagen, Marja van Bijsterveldt en Pieter Omtzigt hadden een sleutelrol in het CDA van de afgelopen jaren en een hoofdrol in ‘Tand des tijds’. Ze waren er al jong bij, zij waren ook ooit de jongste of een van de jongsten. Daarvan mogen de jonge christendemocraten van nu leren volgens Kroeger: “Wees niet te beroerd om als jong iemand je vinger op te steken, ook als je een keer mis zit is dat niet zo erg.” Kroeger benadrukt het belang van de tijd nemen. Het hoeft niet mee te zitten allemaal, wees vasthoudend. Pieter Omtzigt zit al jaren in de Kamer en dat is van waarde. “Als je na een periode als Kamerlid niet gevraagd wordt voor Staatssecretaris, moet je niet meteen weglopen.” Degenen die komen voor een snelle carrière, hebben niet de juiste prioriteit. Een oprecht, fatsoenlijk politicus die komt om het goede te doen voor het land, daarmee scoor je bij het CDA. 

COPYRIGHT DIRK HOL

Een derde les voor jongeren, en ook voor andere CDA’ers, die Kroeger trekt betreft de verhouding met Europa. Op diverse relevante manieren komt dit terug in het boek. De samenwerking met de CDU, de rol van Eurlings in het Europees Parlement en de band van Balkenende met Merkel. ‘Wees eensgezind, daarin ligt de toekomst voor Nederland en voor Europa’. Nederland kan niet zonder Europa volgens Kroeger. Na de val van Balkenende is de band binnen de christendemocratie meer naar de achtergrond gegaan. De lijn met bijvoorbeeld de Duitse CDU moet bewaard blijven. We moeten als Europese christendemocraten van elkaar leren. “Dat betekent niet dat we elkaars verkiezingsprogramma moeten overnemen, maar wel dat we moeten samenwerken en moeten luisteren naar elkaar.” Het is relevant voor ons wat het wetenschappelijk instituut van de Duitse christendemocraten zegt en vice versa. De banden van de christendemocratische partijfamilie blijven. Kroeger noemt een voorbeeld: “Orbán, Merkel en Tusk zijn andere mensen met andere ideeën, maar ze hebben een overeenkomst: ze komen alle drie als christenen uit landen waarin het communisme bepalend was. Daarom zullen ze in de menselijke sfeer altijd gesprekspartners blijven.”

Met Kroeger spraken we over het verleden van onze partij, trokken we lijntjes naar het heden, maar keken we ook vooruit. Schrijft Kroeger over twintig jaar weer een boek? En wie spelen daarin sleutelrollen? Hij ziet er naar uit. “Over twintig jaar hoop ik nog jong en fris genoeg te zijn om deel drie te schrijven!” En daarin ziet hij rollen voor ‘Rutte, uiteraard’, maar ook voor minister van Defensie Ank Bijleveld, ‘die is nog lang niet klaar’, en Tweede Kamer-kandidaat Harmen Krul: ‘Een jongen waar veel potentie in zit. Als hij de juiste kansen krijgt, gaan we zeker van hem horen de komende jaren.’ Maar ook van EU-delegatieleider Esther de Lange verwacht Kroeger nog veel: ‘Zij is hard onderweg naar de Europese top. Fantastisch.’

De belangrijkste les blijft: verantwoordelijkheid nemen, doorzetten en niet opgeven. “Ook Ruth Peetoom kon het in haar eentje niet doen, maar ze bleef wel.”
‘Tand des tijds’ is een aanrader voor iedereen die meer wil weten over het CDA van de afgelopen decennia, over de verbanden binnen Europa en over de rol van sleutelfiguren zoals Wim van de Camp, Jan Peter Balkenende, Camiel Eurlings en Pieter Omtzigt. Als CDJA’er is het goed om dit te weten, zodat we weten tot welke stroom voorgangers we ons voegen. Het is goed te weten op de schouders van welke reuzen wij staan. 

Ook nieuwsgierig geworden naar dit prachtige boek? Goed nieuws! Deel dit artikel op Facebook of Instagram en maak kans op een gesigneerd exemplaar van ‘Tand des tijds’. Ben je niet de gelukkige winnaar van de hoofdprijs? Dan niet getreurd, er wordt ook een exemplaar van ‘De zeven levens van Kuyper’ (Johan Snel) en ‘Het handboek christendemocratie in de praktijk’ (WI) weggegeven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *